จาํ นวน ๕๐ คน ตอนน้นั มีชื่อหมู่บ้านว่า “อะบอแลจือ” เนื่องจากจะต้งั ชื่อหมู่บ้านตรงกับชื่อของคน
ที่เป็ นหัวหน้ากลุ่ม หรือผู้ที่มีบทบาทสำคัญทั้งในการทาํ พิธีกรรม และการติดต่อสื่อสารกับคน
ภายนอก คือ นายแลจือ จือปา ถึงแมว้ ่าจะเป็นลูกชายแต่นับไดว้ ่า เป็นผทูี้่มีความรู้เรื่องภาษาไทยได้
ดีกว่าทุกคนที่เขา้ มาดว้ ยกนั คาํ ว่า “อะบอ” อาข่าหมายถึงการเรียกคาํ สรรพนามนาํ หนา้ ผมูี้อายทุ ี่เป็น
ชาย๒๑ สมาชิกกลุ่มแรกที่อพยพเขา้ มานอกจากจะเป็นกลุ่มของ นายซองแล จือปา แลว้ ยงั มีกลุ่มของ
นายโยและ เชอมือ (ปัจจุบนั เสียชีวิต) และนายเบซึ เบก่า (ปัจจุบันเสียชีวิต)
กลุ่มที่กล่าวมาขา้ งตน้ ไดล้ งมือถากถางป่ าในบริเวณนี้ เพื่อทาํ เป็นที่เพาะปลูกขา้ วและ
ขา้ วโพดแบบชาวเขาทั่วไป นอกจากจะปลูกขา้ วแล้ว ยงั มีบางคนปลูกพืชสิ่งเสพติดประเภทฝิ่ น (more…)
Posted in Uncategorized 27/01/2012
๑๖-๒๐ องศา และก่อนฝนตกมักจะมีลมแรง เป็นหมู่บ้านตั้งอยู่บนพื้นที่ป่าต้นนํ้าชั้นหนึ่ง A บนยอดดอย ด้วยเหตุนี้จึงมีผืนป่าค่อนข้างสมบูรณ์ทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติอยู่ก่อนแล้วและป่าปลูกทดแทนจำพวกไม้สน บริเวณรอบๆ หมู่บ้านห่างออกไปประมาณ ครึ่งกิโลเมตร จะเป็นพื้นที่ทำกินของชาวบ้านที่มีลำธารเล็กๆ ไหลผ่าน เหมาะสำหรับเป็นพื้นที่ปลูกพืชสวนจำพวกผลไม้เมืองหนาว ซึ่งพื้นที่ทั้งหมดยังไม่มีการออกเอกสารสิทธิ์อย่างถูกต้องจากทางราชการ เนื่องจากตั้งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ อยู่ในพื้นที่ดำเนินงานของศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยนํ้าขุ่น ศูนย์ส่งเสริมเกษตรที่สูงห้วยนํ้าขุ่น สังกัดกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และหน่วยจัดการต้นนํ้าแม่ปูน สังกัดป่าสงวนแห่งชาติแม่ลาวฝั่งซ้าย ทั้งนี้เพื่อส่งเสริมอาชีพให้กับชาวบ้านมีที่ทำกินเป็นหลักแหล่ง ไม่อพยพเคลื่อนย้ายดังในอดีต อันเป็นสาเหตุทำให้เกิดการบุกรุกตัดไม้ทำลายป่า
บ้านแม่จันใต้ ตั้งอยู่ห่างจากอำแม่สรวยไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ เป็นระยะทางประมาณ ๔๘ (more…)
Posted in Uncategorized 27/01/2012
การปกครองตามจารีตประเพณี
ผู้นำตามจารีตประเพณี เป็นกลุ่มที่มีอาวุโสสูงสุดของหมู่บ้าน (อะบอซอหม่อ) ถือได้ว่าเป็นผู้นำที่ชาวบ้านให้ความเคารพและศรัทธาตามระบอบความเชื่อที่มีมาแต่อดีต ในการปกครอง อาข่าเรียกว่า (เจส่ว จ่า เออ) ดังตำนานภาษิตที่กล่าวถึงระบบการปกครอง เพื่อให้เกิดความรัก ความสามัคคี และการช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกัน ของชนอาข่ากล่าวไว้ว่า
แดมา เฎ่วหล่อ แฉ่มา ถี่ค้อง (Deh ma ghoeq lawq. Cehq ma tiq kahl. ) ที่นา ๙ แปลงใช้จอบเล่มเดียว ในแง่ปกครองหมายถึง สมาชิกชุมชนทุกคนต้องให้ความเคารพเชื่อฟังผู้นำ
เช้บย่า ถี่แยะจุ เช้พี้ถี่แหนะเข่อ (Tsel byaq tiq yehv cuv. Tsel pil tiq nehvq keuq.) ผึ้ง ๑๐ ตัว ตอมดอกไม้ดอกเดียว ในแง่การปกครองหมายถึง ทุกคนต้องสามัคคีร่วมด้วยช่วยกันงานจะสำเร็จ
เช้พูอ่าย้อ ถี่ฎ่า (Tsel pu aq yawl tiq ghaq.) สิบชุมชนมีผู้นำคนเดียว ในแง่การปกครองหมายถึง ในชุมชนต้องมีผู้นำสูงสุดเพียงหนึ่งเดียว (more…)
Posted in Uncategorized 27/01/2012
แผนผังที่ ๑ ผู้นำอย่างไม่เป็นทางการของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าบ้านแม่จันใต้ เจ่วมา
นายโยแมะ เชอมือ
ขะมา
นายหล่อหยุ่ม มาเยอะ
บ่าหยี่
นายหล่อแล แยเมีย
พิมา
นายแลผ่า จือปา
ความหมายของตำแหน่งการปกครองอย่างไม่เป็นทางการ (more…)
Posted in Uncategorized 27/01/2012
๒. สายสกุล “เชอมือ” เป็นผู้ร่วมอพยพกลุ่มแรกเช่นเดียวกัน คือ นายโยแล เชอมือ (ปัจจุบันเสียชีวิต) สายสกุลนี้เป็นสายสกุลที่รองจากสายสกุลจือปา มีบทบาทในการปกครองหมู่บ้าน เป็นผู้รอบรู้ในเรื่องวัฒนธรรมประเพณีและการประกอบพิธีกรรม
๓. สายสกุล “เบก่า” เป็นผู้ร่วมอพยพกลุ่มแรกเช่นเดียวกัน คือ นายเบสึ เบก่า (ปัจจุบันเสียชีวิต) สายสกุลนี้เป็นสายสกุลที่เล็กกว่าสองสายสกุลที่กล่าวข้างต้น ส่วนใหญ่แล้วจะไม่ค่อยมีบทบาทในการปกครองเท่าไร แต่จะเน้นในเรื่องการประกอบอาชีพเสียมากกว่า
ปัจจุบัน บ้านแม่จันใต้ ตำบลท่าก๊อ อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย มีจำนวนครัวเรือน ทั้งหมด ๓๓ ครัวเรือน มีประชากรทั้งสิ้น ๒๐๔ คน แยกเป็นชายจำนวน ๑๐๐ คน เป็นหญิง จำนวน ๑๐๔ คน๒๔
๒.๑.๓ สภาพการศึกษา
บ้านแม่จันใต้ มีสถานศึกษาชื่อ “ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขาแม่ฟ้าหลวงบ้านแม่จันใต้” สังกัด (more…)
Posted in Uncategorized 27/01/2012
